Szukaj
Aktualnie jesteś: Strona główna Artykuły WIELKIE SPRAWY MAŁYCH LUDZI W MĄDRYCH, DOBRYCH I WAŻNYCH KSIĄŻKACH DLA DZIECI...

WIELKIE SPRAWY MAŁYCH LUDZI W MĄDRYCH, DOBRYCH I WAŻNYCH KSIĄŻKACH DLA DZIECI...

CZYLI TŁUMACZYMY I PORZĄDKUJEMY ŚWIAT DZIECIĘCYCH WARTOŚCI 
 

Dostaję pozytywnego zawrotu głowy na myśl o tym, ile znakomitych książek dla dzieci jest w zasięgu reki. Ile wartościowych, inspirujących, kreatywnych, wybornie napisanych pozycji trafia corocznie do druku. Chciałabym w tym artykule pochylić się nad kilkoma wyjątkowymi lekturami, które urzekły zarówno mnie jak i moje dzieci. Mam nadzieję, że w Was również rozbudzą ciekawość i zaowocują chęcią zapoznania się z całością.

Matthieu de Laubier, Marie Aubinais, Gwenaelle Boulet, Catherine Proteaux - O GRZESIU, chłopczyku, który nie przestawał zadawać pytań

W tej książeczce znajdziecie konkretne rozdziały – bloki tematyczne o tym, dlaczego nie jesteśmy tacy sami, dlaczego dzieci się biją, dlaczego nie można robić tego, co się chce, dlaczego się boimy, jak urodził się świat, dlaczego niektórzy ludzie nie mają domu, dlaczego czasami jesteśmy niegrzeczni, co to jest śmierć itp. Książka ma formę rozmów osób dorosłych z głównym bohaterem, Grzesiem, który zadaje pytania, wyraża zadziwienie otaczającym go światem, a towarzyszący mu w danym momencie opiekun opowiada i przybliża rządzące ludźmi zależności.

Dialogi są proste, konkretne i krótkie, bazują na obrazowych przykładach:

Grześ: Olek to mój ulubiony kuzyn. Czy ja kiedyś też będę taki jak on?​
Tato: Nie, ty będziesz inny. Ty jesteś sobą i tak ma być! Każdy nosi w sobie inny świat.

***
Grześ: Tato, a dlaczego na świecie są wojny?
Tato: Bo zawsze znajdą się ludzie, którzy będą chcieli być silniejsi i będą zmuszać innych do robienia czegoś bez pytania o zdanie.
***
Grześ: Babciu, dlaczego ty mi zawsze każesz mówić „dziękuję”?
Babcia: Dlatego, że gdybyś nie mówił „dziękuję” ani „dzień dobry”, to byłoby tak, jakbyś mnie nie zauważał. Jakbym nic dla Ciebie nie znaczyła.
***
Grześ: Dlaczego, ci co nie mają domu, nie przyjdą do nas?
Tato: Nie da się wszystkim dzielić. Poza tym oni wcale tego nie chcą. Nasz dom nie jest ich domem, a my nie jesteśmy ich rodziną.
***
Grześ: Dlaczego niektórzy koledzy nie mają taty?
Mama: Każdy ma tatę. Bez taty mama nie może mieć dziecka. Ale czasami tata mieszka gdzie indziej.

Poglądy na życie prezentowane w tej książce określiłabym jako liberalne; mały czytelnik nie zostaje poddany indoktrynacji żadnej ze stron.

Roksana Jędrzejewska – Wróbel - Rozmowy ze Świnką Halinką

Też rozmowy i podział na rozdziały, ale rozbudowane o dłuższe narracyjne historyjki. Mały chłopczyk o imieniu Filip wraz ze swą pluszową przyjaciółką świnką Halinką rozbija zastany porządek i podważa słuszność napotkanych na swej drodze praw. Jeśli wszyscy dookoła topią Marzannę w pierwszy dzień wiosny, to Filip z Halinką burzliwie dyskutują o słuszności takiej tradycji:

- A nie możemy jakoś inaczej pożegnać tej zimy? - zastanawia się świnka. - Nie wystarczy, jak jej pomachamy albo powiemy „do zobaczenia”?
- Nie wiem – mówi Filip, bo naprawdę nie wie. - Pani w przedszkolu mówiła o marzannie i mama też.
- Ale topienie jest takie smutne!
- Ale to, że wiosna przychodzi jest przecież wesołe – mówi Filip niepewnie, bo sam już nie wie, co myśleć o tym całym topieniu.
- A czy coś nie może być wesołe i smutne jednocześnie? - pyta Halinka. - No bo przecież to jest wesołe, że przychodzi wiosna, ale też smutne, że kończy się zima.
- Wiesz co, może utopimy ja tylko trochę? … Włożymy do wody, a apotem wyjmiemy i wysuszymy? - mówi Filip.
- Hurra! - woła Halinka.

Dla tej dwójki nie ma rzeczy oczywistych i pewnych, wszystkie zasłyszane opinie są brane pod lupę i dyskutowane na nowo, dzięki czemu przyjaciele dochodzą do ciekawych, czasem zaskakujących wniosków, które mogą zasiać ziarnko ciekawości poznawczej i filozoficznej u młodych czytelników, a tych starszych z pewnością zainspirują do refleksji.

Dzisiaj w przedszkolu chłopcy śmiali się z niego (z Filipa), że zawsze chodzi z przytulanką. I że to głupie, bo chłopaki nie bawią się przytulankami. A już na pewno nie takimi. Jeśli chłopaki mają przytulankę, to jest to tygrysek albo lew, albo smok. No albo chociaż piesek. Ale nie różowa świnka!
- Ale ja jestem różowa i jestem świnką. A ty jesteś chłopakiem – mówi Halinka. - To znaczy, że chłopaki jednak bawią się różowymi świnkami.
- Oni mówią, że się nie bawią – martwi się Filip i skubie frędzle przy szaliku.
- Wierzysz im? - pyta cicho świnka i też robi jej się smutno.
- Nie wiem – odpowiada Filip.
Lekcja tolerancji i szacunku do odmiennych, mniej popularnych zachowań społecznych, gratis!

Grzegorz Kasdepke - Wielka księga uczuć

Księga o uczuciowości i emocjonalności przedszkolaków. Każdy rozdział jest poświęcony innemu uczuciu na przykładzie konkretnego wydarzeniu z życia przedszkolaków i ich wychowawczyni, pani Miłki. Na końcu poszczególnych rozdziałów znajdziemy definicję opisywanego uczucia dostosowaną do możliwości dziecięcej percepcji, rady dla dzieci oraz rady dla rodziców. Kasdepke przedstawia perypetie i anegdoty z życia przedszkola w sposób zabawny, lekki, z dystansem, nie raz puszczając porozumiewawcze oczko do czytających rodziców.

Zazdrość – nieprzyjemne uczucie, że ktoś dla nas ważny (np. mama, przyjaciel czy narzeczona) więcej niż nami interesuje się kimś innym. Zdarza się także zazdrościć cudzych, ponoć ładniejszych, warkoczyków albo bardziej kolorowej czapki.

Rady dla dzieci: Jeżeli czujesz zazdrość o to, że np. tata częściej bawi się z bratem niż z Tobą, natychmiast o tym tacie powiedz - tata zrobi wszystko, aby Cię uspokoić i pewnie nigdy już tego typu zazdrości nie poczujesz.

Rady dla rodziców: Porozmawiaj z dziećmi o rodzajach zazdrości. Wspólnie przypomnijcie sobie, kiedy byliście zazdrośni i o co. Spróbujcie wspólnie obśmiać absurdalność niektórych powodów zazdrości – zacznij jednak od obśmiewania siebie!

Philippe Jalbert - Elementarz dobrych manier
Zbiór zasad dobrego wychowania napisany w najprostszy możliwy sposób. Po lewej stronie opis zachowania pożądanego:

Kiedy kogoś spotykamy, mówimy mu: „Dzień dobry”;
Nie ruszamy cudzych rzeczy bez pytania;
Próbujemy, zanim powiemy: „Nie lubię tego”;
Kiedy kichamy zasłaniamy usta,

a po prawej stronie ilustracja obrazująca w sposób humorystyczny, czasem przerysowany i groteskowy, jak wyglądałaby dana sytuacja między jej uczestnikami, gdyby zapomnieli oni o dobrym wychowaniu. Jest to fajny sposób na streszczenie podstawowego zestawu dobrych manier, o których warto pamiętać na co dzień, by żyło się nam ze sobą lepiej.

Charlotte Zolotow - Lalka Williama

Wzruszająca opowieść o chłopcu, który bardzo pragnął mieć lalkę, marzył, aby się nią opiekować i zabierać na spacery. Niestety, zarówno jego tacie jak i kolegom ten pomysł nie przypadł do gustu, a nawet więcej: koledzy wyśmiewali się przez to z Williama, a tato próbował wyciszyć to pragnienie kupowaniem mu kolejnych typowo chłopięcych zabawek licząc na to, że syn wreszcie zapomni o lalce. Świetnie ideę przyświecającą tej książce ujęła jej tłumaczka; Agnieszka Graff:

To jest historia o marzeniu i o tym, że trzeba być upartym, żeby się spełniło. Zwłaszcza jeśli marzymy o czymś nietypowym. Na przykład, jeśli dziewczynka chce być kierowcą rajdowym. Albo budowniczym mostów. (…) Zastanówcie się, kto w tej książce powinien się zmienić? Czy William, który chce przytulać lalkę? Czy świat, który się upiera, że lalki są tylko dla dziewczynek?

Zofia Stanecka, Marianna Oklejak - Basia i pieniądze

Basia to seria ok. 30 książek dla dzieci, której główna bohaterka jest tytułowa Basia oraz jej najbliżsi. Gigantyczną zaletą tej książki jest jej prawdziwość i przystawalność z realiami prawdziwego życia w skali 1:1. Rodzina Basi jest rozkosznie normalna i nieidealna, a poszczególne części serii prezentują wydarzenia z kalendarza zwykłej rodziny oraz zagadnienia, z którymi – prędzej czy później – każdy rodzic będzie musiał się zmierzyć. Przedszkole, opiekunka, bałagan, słodycze, remont, praca rodziców, dentysta, telefon, telewizor - to tylko kilka przykładów, którym bliżej przyglądają się autorki. Basie wyróżnia także świetny humor oraz bezpośrednie tłumaczenie świata.

- Pro – moc – ja – przeczytał (Janek). - Przy za – ku – pie dwóch są – mo – cho – dzi – ków la – lecz – ka gratis.
- Co to znaczy gratis? - zainteresowała się Basia.
- Że jak kupisz dwa samochody, laleczkę dostaniesz za darmo.
- Mamo! - Basia odwróciła się od kosza i poszukała wzrokiem Mamy. - Kupisz mi laleczkę za darmo?

***
- Zuzia mówi – szepnęła (Basia) jeszcze ciszej niż poprzednio – że nasze zabawki są badziewne. I że wszystkie fajne dziewczyny mają takie laleczki jak ona.
- Badziewne? - zdziwiła się Mama. - Czy uważasz, że Misiek Zdzisiek jest właśnie taki? Cokolwiek to znaczy...
Basia pokręciła głową, ale wciąż miała smutną minę.
- I czy myślisz, że Anielka byłaby fajniejsza, gdyby miała taką laleczkę jak reszta dziewczynek?
Basia jeszcze raz pokręciła głową.

Dobrych, ważnych i mądrych książek jest bardzo dużo. Bądźcie czujni, bo niedługo przyjrzymy się tym nowoczesnym, oryginalnym, nietuzinkowym i nastawionym na kreatywność do sześcianu i do potęgi entej. Na koniec, proszę napisać, która książką Was zaintrygowała i czy znacie coś z tego zestawienia? Mile widziane są też Wasze własne propozycje!   

Katarzyna Kata

Autor: Katarzyna Kata

Polonistka, mama dwóch chłopców w wieku przedszkolnym.

Czyta na akord, praktykuje jogę, a po godzinach zapełnia słoiki przetworami. Stroni od telewizji, woli radio i reportaże.

 
Chcę korzystać z serwisu i wyrażam zgodę